وقتی اربعین به بازی بدل می شود

وقتی اربعین به بازی بدل می شود به گزارش دست و هنر، ورود بازی رومیزی عراقی موکب به بازار ایران، در کنار بازی ایرانی موکبدار، مجالی برای مقایسه دو روایت از فرهنگ موکب داری فراهم کرد؛ روایتی که نگاه طراحان دو کشور به یک آئین را نشان داده است.



به گزارش دست و هنر به نقل از مهر، در سالهای اخیر بازار بازیهای رومیزی در ایران بیشتر از قبل رشد کرده است و در کنار تولیدات داخلی، بازیهای گوناگونی از کشورهای مختلف نیز در فروشگاه های بازی رومیزی عرضه می شوند. بخشی از این محصولات به شکل نسخه اصلی و بدون ترجمه وارد بازار می شوند و مخاطبان این حوزه، متناسب با علاقه و آشنایی خود با زبان های دیگر، از آنها استفاده می نمایند. در بین این بازی ها، هم زمان با نزدیک شدن به ایام اربعین، یک بازی رومیزی با نام «موکب» که محصول کشور عراق است نیز در بعضی فروشگاه های بازی رومیزی ایران عرضه شده است. مبحث این بازی، فرهنگ موکب داری و خدمات رسانی به زائرین اربعین است و طراحی آن از تصاویر و مفاهیمی استفاده شده که در راه پیاده روی نجف تا کربلا دیده می شود. مبحث اربعین پیش از این در ایران نیز مورد توجه طراحان بازی رومیزی قرار گرفته و بازی «موکبدار» با تمرکز بر اداره موکب و خدمت به زائرین ساخته شده است. هرچند این دو بازی از نظر شیوه و اجرای بازی، طراحی و مخاطب تفاوت هایی دارند، اما هر دو تلاش می کنند بخشی از مراسم اربعین را در چارچوب یک سرگرمی رومیزی به کودکان معرفی کنند. همزمانی حضور یک بازی عراقی در بازار ایران با وجود یک نمونه ایرانی، مهلتی برای مقایسه دو تجربه در عرصه تولید محصولات فرهنگی با مبحث اربعین فراهم کرد؛ این که طراحان دو کشور چطور یک مراسم مشترک را به زبان بازی روایت کرده اند، چه عناصری را برای طراحی برگزیده اند و این دست محصولات چه جایگاهی در بازار بازیهای رومیزی دارند. در ادامه، نگاهی بر بازی عراقی «موکب» و بازی ایرانی «موکبدار» و خصوصیت های هر یک خواهیم داشت.

نشانه هایی از اربعین روی میز بازی

بازی رومیزی «موکب» محصول کشور عراق و با مبحث فرهنگ اربعین و موکب داری است. طراحان این بازی از نمادهایی بهره برده اند که در راه پیاده روی نجف تا کربلا و موکب های اربعین بسیار دیده ایم؛ تصاویری همچون زیارت عاشورا، قهوه عربی، چای عراقی، تسبیح، کتری، قوری و دیگر وسایل و نشانه های در رابطه با خدمات رسانی به زوار. این بازی، برپایه سرعت عمل، دقت و تمرکز طراحی شده است. بازی «موکب» از ۴۹ کارت دورو و یک ساعت شنی تشکیل شده است. کارتها به دو دسته تقسیم می شوند؛ دسته نخست، کارت های مرجع با زمینه های سبز و قرمز و دسته دوم، کارت هایی با زمینه سفید که روی آنها تصاویر و نمادهای در رابطه با اربعین و موکب داری وجود دارد.
روند بازی به این صورت است که در شروع هر دور، یکی از بازیکنان یک کارت مرجع را برگزیده و آنرا به دیگران نشان میدهد. این کارت از دو بخش سبز و قرمز تشکیل شده و در هر رنگ، یک تصویر قرار دارد. تصویر بخش سبز نشان دهنده خصوصیت است که باید روی کارت مورد نظر وجود داشته باشد و تصویر بخش قرمز نشان میدهد همان تصویر نباید روی کارت انتخابی دیده شود. بعنوان مثال، اگر در قسمت سبز تصویر قهوه و در قسمت قرمز تصویر زیارت عاشورا قرار گرفته باشد، بازیکنان باید در بین کارت های سفید، کارتی را پیدا کنند که تصویر قهوه را داشته باشد اما تصویر زیارت عاشورا روی آن نباشد. بازیکنان تا پایان زمان ساعت شنی فرصت دارند کارت درست را بیابند. فردی که زودتر کارت صحیح را پیدا کند، آنرا برای خود برمی دارد و همان کارت بعنوان کارت مرجع دور بعدی بازی روی میز قرار می گیرد و این روند تا پایان بازی ادامه پیدا می کند. ساز و کار این بازی بر تقویت سرعت عمل، دقت و تمرکز استوار است و با این حال، از تصاویر و نمادهای در رابطه با فرهنگ موکب داری و اربعین بعنوان عناصر اصلی بازی استفاده می نماید.

جای خالی نسخه فارسی بازی عراقی «موکب» در بازار ایران

انتشار بازی رومیزی «موکب» در بازار ایران هم زمان با نزدیک شدن به ایام اربعین، توجه خیلی از افراد مشتاق بازیهای رومیزی و محصولات فرهنگی را به خود جلب کرده است؛ این بازی که محصول کشور عراق است، با نسخه اصلی و به زبان عربی در بعضی فروشگاه های بازی رومیزی ایران عرضه شده و هم اکنون نسخه فارسی آن در دسترس مخاطبان قرار نگرفته است. البته این مورد محدود به «موکب» نیست و بخش قابل توجهی از بازیهای رومیزی خارجی نیز به همان زبان مبدأ وارد بازار ایران می شوند. با این وجود، تفاوت «موکب» با خیلی از بازیهای وارداتی در آن است که مبحث آن به آیینی مشترک میان ایران و عراق، یعنی اربعین حسینی، مربوط می شود و تصاویر، نمادها و مفاهیم آن نیز از فضای موکب ها و مسیر پیاده روی نجف تا کربلا الهام گرفته شده است.
از آنجاییکه موکب داری اربعین، مراسم مشترکی میان ایران و عراق است، انتشار این بازی با ترجمه فارسی می توانست امکان استفاده از آنرا برای گروه بیشتری از کودکان و نوجوانانی که با زبان عربی آشنایی ندارند، فراهم آورد. این مورد بیشتر از آنکه به تغییر محتوای بازی مربوط باشد، به دسترسی ساده تر مخاطب به قوانین، کارتها و مفاهیم آن ارتباط پیدا می کند. با این حال، بازار بازیهای رومیزی ایران پیش از این نیز تجربه تولید بازی هایی با مبحث اربعین را داشته و بازی «موکبدار» یکی از نمونه های داخلی دراین خصوص است. قرار گرفتن این دو محصول در کنار یکدیگر، فرصتی جهت بررسی دو تجربه متفاوت در پرداختن به یک مبحث مشترک فراهم می کند؛ تجربه ای که می تواند نشان دهد مراسم اربعین چطور در چارچوب بازی رومیزی روایت شده و هر یک از این آثار چه نگاهی بر فرهنگ موکب داری و خدمات رسانی به زائرین داشته اند.

خدمت رسانی به زائرین، راه رسیدن به هدف

بازی رومیزی «موکبدار» یکی از تولیدات داخلی و ایرانی با مبحث اربعین است که روایت آن در فضای پیاده روی نجف تا کربلا شکل می گیرد. در این بازی، هر یک از بازیکنان مدیریت یک موکب را بر عهده دارند و با عرضه خدمات به زائرین، مسیر خویش را تا مقصد پیش می برند. طراحی بازی بر مبنای فعالیتهایی است که در موکب های اربعین صورت می گیرد. در روند بازی، باآنکه رقابت وجود دارد، اما بخشی از امتیازها از راه همکاری و تعامل با دیگران به دست می آید. ساز و کار امتیازدهی بگونه ای طراحی شده است که بازیکنان برای پیشرفت، علاوه بر مدیریت موکب خود، باید به نیازهای زائرین پاسخ دهند، در نظافت موکب ها مشارکت کنند و از راه تهیه وسایل مورد نیاز یا نذری دادن با دیگر موکب ها تعامل داشته باشند. یکی از خصوصیت های این بازی، استفاده از واژه ها و اصطلاحاتی است که از فضای موکب داری و اربعین گرفته شده اند. بعنوان مثال، در قسمت امتیازدهی از عبارت «ذکر خیر» استفاده شده و «رزق» جایگزین سکه یا واحدهای رایج امتیاز در خیلی از بازیهای رومیزی شده است. این واژه ها در کنار طراحی بازی، فضایی با حال و هوای اربعین ایجاد می کنند و نشان می دهند که در کنار ساز و کار بازی، در انتخاب عناصر و ادبیات آن نیز از مفاهیم در رابطه با موکب داری استفاده شده است.
در سالهای اخیر وجود بازی هایی با حال وهوای پیاده روی اربعین، به بخشی از تولیدات بازار بازیهای رومیزی تبدیل شد؛ بازی هایی که تلاش می کنند با استفاده از ساز و کار بازی، کودکان و نوجوانان را با بخشی از فرهنگ اربعین آشنا کنند. خیلی از کودکان، پیاده روی اربعین را از نزدیک دیده اند یا شاهد حضور اعضای خانواده و اطرافیان خود در این سفر بوده اند. آنها در این راه با موکب ها، زائرین پیاده و فضای خدمت رسانی رو به رو می شوند، اما ممکنست آشنایی چندانی با مفاهیم و کارهای در رابطه با این مراسم نداشته باشند. بازی هایی مانند «موکبدار» ایرانی و «موکب» عراقی نمونه هایی هستند که تلاش می کنند بخشی از این تجربه را در چارچوب یک بازی رومیزی روایت کنند. این محصولات با استفاده از نمادها، فعالیتها و مفاهیم در رابطه با موکب داری و خدمات رسانی به زائرین، روایتی بازی محور از فضای اربعین عرضه می دهند.
1405/05/12
17:16:00
15
0.0 / 5
تگهای خبر: آثار , بازی , تولید , خدمات
این مطلب دست و هنر مورد پسنده؟
(0)
(0)
X
تازه ترین مطالب دست و هنر مرتبط
نظرات کاربران دست و هنر در مورد این مطلب
نظر شما درباره این مطلب دست و هنر
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۴ بعلاوه ۵
دست و هنر
dastohonar.ir - حقوق مادی و معنوی سایت دست و هنر محفوظ است

دست و هنر

هنر و صنایع دستی ... دست و هنر، اصالت و زیبایی هنر ایرانی ... دنیای هنر در دستان شما