پیرامون مسایل فنی سرخ و سیاه، از فیلمبرداری تا طراحی صحنه در اوج پختگی
به گزارش دست و هنر، سریال «سرخ و سیاه» به کارگردانی آیدا پناهنده، با تأکید بر قاب بندی های حساب شده، میزانسن های دقیق، فیلمبرداری پویا و طراحی صحنه هدفمند، تلاش نموده است تصویری واقع گرایانه از فقر، ظلم و دشواری های یک دوره تاریخی عرضه دهد؛ نگاهی که در کنار تدوین و موسیقی سنجیده، از مهم ترین نقاط قوت این مجموعه بشمار می رود.
بی شک یکی از شاخص ترین برگ های برنده سرخ و سیاه، قاب بندی های درست، عمیق و زیبای آن است. ما هم زمان در این سریال، عمق میدان و قاب زیبا را توامان شاهد می باشیم که در بک گراند آن، کلی اتفاقات ریز و درشت در جریانند به شکلی که خود این قاب، حرف برای گفتن دارد. علی قاضی با کوله باری از تجربه کارهای شاخص مانند ابد و یک روز، غریزه و... در نوع فیلمبرداری غیر از این که قاب های خوبی انتخاب می کند، میزانسن خوبی هم می چیند. قاضی، آن چه را که آیدا پناهنده خواسته به درستی، درک و اجرا کرده است.
در میزانسن سرخ و سیاه، مهم تر از صحنه و وسایل، چیدمان درست شخصیت هاست و تلاش می شود تا آدم ها با قرار گرفتن در جای درست، قاب را در عمق پر کنند. ما در حرکت دوربین سرزنده و پویای سرخ و سیاه از زاویه های مختلف، مواجه افراد با هم را می بینیم و در همین تنوع زاویه ها، عمق میدان و آن چه مد نظر سازنده است پیش چشم مخاطب قرار می گیرد. واضح ترین مثال در این مورد برای آنهائی که تاریخ سینما را دنبال می کنند همشهری کین است که گرگ تولند، فیلمبردار آن تخصصی درخشان در چیدن عمق میدان داشته تا همه چیز در قابش دیده شود.
در واقع در این نوع کارها، میزاسِن، پیش برنده داستان است ولو این که آکسسوار کم باشد یا تنوع رنگ نداشته باشیم. این روند در سرخ و سیاه هم ملموس است به ویژه که تنوع لوکیشن چندانی نداریم اما جوری صحنه چیدمان شده که به ما فضا و عمق می دهد. بطور مثال در بخش چهارم وقتی ما از پشت شانه امیرزاده (پارسا پیروزفر)، جهان (علی شادمان) را می بینیم هم زمان در عمق، شاهد فرش طاووس نشان هستیم. این چیدمان نشان میدهد فرش طاووس، محل مجادله آن دو است. در واقع میزانسن جوری چیده و عمق داده شده که ما می توانیم عواملی را که حرفی برای گفتن دارند، در عمق مشاهده نماییم تا دست مان بیاید داستان چیست. در سرخ و سیاه که ریتم بالا و دیالوگ ها کوتاهند، این میزانسن است که به میدان می آید و مکمل می شود. این کار، حرفه ای بودن فیلمبردار را نشان میدهد که توانسته هم زمان قاب های زیبایی ببندد.
نکته دیگر اینست که دوربین روی دست چندان در کارهای تاریخی معمول نیست اما استفاده از آن در سرخ و سیاه، نه اذیت کننده است و نه حوصله سر بر. فضای سیالی را به ما نشان میدهد که در کارهای تاریخی معمولا مرسوم نیست ولی چون نیاز داستان بوده، فکر شده و منطقی از آن بهره گرفته اند که از نکات مثبت سریال به شمار می آید. آن چه کار قاضی را در مقام فیلمبردار، تکمیل می کند، تدوین عماد خدابخش است که خودش مدرس بوده و صاحب سبک و سلیقه شمرده می شود. خدابخش کاملا مسلط بر فیلم نامه و داستان که ریتم و ضربات تندی دارد، کار را طوری تدوین کرده که هیچ لحظه اضافه ای را نمی بینیم و به نگرش کارگردان کمک کرده است. دیگر نکته مهم سریال، استفاده به اندازه از موسیقی است. در سینمای پیشرفته امروزی و مخصوصاً سینمای هنری و داستان گو، بسیار کم از موسیقی استفاده می شود چون آنرا به حقیقت نزدیک تر می کند.
وقتی ما برای نشان دادن احساس و نزدیک شدن به فضای ذهنی شخصیت و نقش، مدام از موسیقی کمک می گیریم دیگر از فضای رئالیستی و واقع گرا فاصله خواهیم گرفت. در واقع موسیقی کمک می نماید که احساسات تشدید شوند مثل لحظات ضربات ناگهانی در فیلم های هولناک اما در اینجا چنین چیزی نمی بینیم. با عدم استفاده زیاد از موسیقی، فضای واقع گرای سریال به تئاتر و حتی زندگی روزمره نزدیک می شود چون ما در روزمره مان موسیقی ای در بک گراند زندگی مان نداریم. در سرخ و سیاه، هوشمندانه از موسیقی کم استفاده شده تا نشان بدهد با کاری نزدیک به حقیقت طرفیم.
نکته بعدی در مورد طراحی صحنه است. شاید خیلی جاها تصور بر این باشد که طراحی صحنه خوب یعنی یک صحنه پر از جزئیات و اکسسوار زیاد باشد در صورتی که در این کار به خاطر محتوا و فضای قصه، چنین نیست. شاید در بیش از نود درصد این چهار قسمت با صحنه های خالی و چرک و کثیف روبروییم. شاید این نکته در نگاه اول آزار دهنده باشد که آدم ها و خانه ها و وسایل به جز فرش ها، خوش رنگ و لعاب نیستند و زشتند و حتی پوشش شخصیت ها هم تیره و خشن اند اما بدون شک پشت همه این انتخاب ها، نیتی وجود داشته است. وقتی صحنه اینقدر خالی است ما فقر را بهتر درک می نماییم. در میانه چرک و کثیفی ظلم را بیشتر می فهمیم. وقتی نمایی از خوردن نمی بینیم، شکم های خالی آدم ها و فضا را بیشتر حس می نماییم. ما تا اینجا و در انتها چهار قسمت، سفره و خوردن ندیدیم و همه اینها هدفمند است تا استفاده ای دراماتیک از آن بشود. لباس ها همه تیره و چرکند اما لباس مشکی امیرزاده و فراشان تا حتی روبنده سفید چرک فانوس(ندا جبرائیلی). حتی در صحنه ازدواج الزامی نصر و فانوس هم تضاد عجیبی بین لباس رنگی عروس با تیرگی پیرامون وجود دارد که تداعی کننده تضاد فقر و شادی و خالی بودن از احساسات در فضاست. طراحی صحنه اینجا هم دستیار مهمی برای کارگردان بوده است تا به هدفش برسد.
سرخ و سیاه قرار نیست سریالی خوش رنگ و لعاب باشد که مخاطب را درگیر ظواهر کند بلکه سریالی است که می خواهد ما را به درکی از دوران سخت تاریخی مان برساند و بفهمیم چیزی که الان ما در زندگی حقیقی خودمان می بینیم چقدر فراتر از آن دوره است. شاید می خواهد با نگاهی بر مسیر طی شده به ما یادآوری کند که از کجا به کجا رسیده ایم. قدر امروزمان را بیشتر بدانیم و بدانیم اگر ظلم و عدم امنیت و قحطی و بیماری بر سرزمین ما مسلط شود، عوارض آنچه تلخ و هولناکند. شاید اصلاً بنای سرخ و سیاه بر این نیست که از آن لذت ببریم بلکه آگاهی دادن از شرایط و زمانه است که اگر هدف این بوده باشد آیدا پناهنده در رساندن این مفهوم موفق است.
* مستندساز
۳۳۳
منبع: dastohonar.ir
این مطلب دست و هنر مورد پسنده؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب دست و هنر مرتبط
نظرات کاربران دست و هنر در مورد این مطلب