بازیهای ایرانی در چرخه تقلید باید از گنجینه ادبیات کهن بازی بسازیم
به گزارش دست و هنر، یک طراح بازی اظهار داشت: ایران در ادبیات، گنجینه ای غنی دارد، اما تولید بازی از این ظرفیت ها نیازمند حمایت است؛ چونکه سرمایه گذاری بر الگوهای شناخته شده، ریسک تجربه های مستقل را بالا می برد.
خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، مائده سادات مرویان حسینی:
ادبیات کهن ایران سرشار از روایت هایی است که در کنار جنبه سرگرم کننده، مفاهیم اخلاقی، دینی و هویتی بسیاری دارد. با این وجود، بعضی از این داستان ها آن طور که شایسته است مورد توجه قرار نگرفتند و خصوصاً نسل نوجوان و جوان، ارتباط کمتری با آنها برقرار می کند. شاید یکی از طریق های زنده نگه داشتن این میراث ادبی و آشنایی بیشتر نسل امروز با آن، بازآفرینی این داستان ها در قالب های نو و متناسب با سلیقه مخاطبان امروزی باشد؛ قالب هایی که بتوانند علاوه بر سرگرمی، تجربه ای تازه و اثرگذار برای مخاطب داشته باشد. در سالهای اخیر، بازیهای رومیزی ایرانی هم به سطح مطلوبی در طراحی و تولید رسیده اند و می توانند بستری مناسب جهت استفاده از ظرفیتهای ادبی و فرهنگی ایران باشند. یکی از نمونه های این رویکرد، بازی رومیزی «هفت شهر» است که با الهام از منظومه «منطق الطیر» عطار نیشابوری طراحی شده است. در این بازی، بازیکنان با الهام از سفر پرندگان در منطق الطیر، تلاش می کنند با عبور از هفت شهر و استفاده از کارت های پرنده و کلید، مسیر خویش را برای رسیدن به سیمرغ طی کنند.
ساخت چنین بازی هایی، علاوه بر آشنایی مخاطبان با داستان های کهن، مجالی برای روایت این آثار در قالبی متفاوت و بررسی ظرفیتهای کمتر استفاده شده ادبیات ایران در صنعت بازیهای رومیزی را فراهم می آورد. در این گفتگو با محمد ابوالقاسمی، طراح بازی «هفت شهر»، در رابطه با ایده ایجاد و سازوکار این بازی، ظرفیت ادبیات کهن ایران برای تبدیل شدن به بازیهای رومیزی و همینطور وضعیت و جایگاه بازیهای رومیزی ایرانی در بازار صحبت کردیم.
* در ابتدا کمی در رابطه با ساز و کار بازی هفت شهر توضیح بدهید. و همینطور بفرمایید ایده ساخت بازی رومیزی هفت شهر با الهام از داستان سیمرغ چه طور شکل گرفت؟ چرا از بین این همه داستان اسطوره ای ایرانی، داستان سیمرغ را انتخاب کردید؟
«هفت شهر» یک بازی رومیزی کارتی برای ۲ تا ۵ نفر است که با الهام از منطق الطیر عطار نیشابوری و داستان سفر پرندگان برای رسیدن به سیمرغ طراحی شده است. در این بازی، هفت شهر به عنوان موفقیتهای اصلی درنظر گرفته شدند و بازیکنان با استفاده از کارت های پرندگان و کارت های کلیدی تلاش می کنند این شهرها را به دست آورند. اما بازی صرفا به جمع آوری کارتها محدود نمی شود؛ بازیکنان باید با عنایت به کارت هایی که در اختیار دارند، در رابطه با نحوه ی استفاده از آنها تصمیم بگیرند و با این وجود، به حرکت ها و تصمیم های سایر بازیکنان هم توجه داشته باشند.
بخشی از جذابیت بازی در همین تعامل و رقابت شکل می گیرد؛ چونکه بازیکنان علاوه بر سعی برای پیشرفت خود، می توانند با استفاده از برخی کارتها بر روند بازی دیگران هم تأثیر بگذارند. بنابراین، مدیریت کارتها و انتخاب زمان مناسب جهت استفاده از آنها، اهمیت بالای ی در جریان بازی دارد. ایده اصلی من این بود که با الهام از داستانی با پیشینه ادبی و عرفانی عمیق، تجربه ای در قالب بازی رومیزی خلق کنم که در کنار ایجاد ارتباط با فرهنگ ایرانی، برای بازیکنان امروزی هم سرگرم کننده باشد.
از نظر فکری ارتباط عمیقی با داستان سیمرغ و مفاهیم عرفانی منطق الطیر برقرار کردم و دوست داشتم اولین تجربه ام در حوزه طراحی بازی رومیزی را با الهام از این اثر شکل بدهم. از سوی دیگر، معتقدم ادبیات کهن ایران ظرفیت زیادی برای خلق محصولات فرهنگی متناسب با مخاطبان امروزی دارد؛ محصولاتی که بتوانند این میراث را از قالب کتاب و روایت خارج کنند و به تجربه ای متفاوت تبدیل شوند. برای من مهم بود که «هفت شهر» صرفا بازگویی یک داستان نباشد، بلکه به یک بازی رقابتی مستقل با مکانیزم های مشخص و جذابیت های خاص خودش تبدیل گردد. با این وجود، دوست داشتم مفاهیمی که در داستان برای من اهمیت داشتند، در طراحی بازی هم مورد توجه قرار بگیرند. طبیعتاً تبدیل یک اثر ادبی و عرفانی به بازی رومیزی به مفهوم انتقال تمام ابعاد آن نیست؛ اما امیدوار هستم «هفت شهر» بتواند در کنار سرگرم کردن بازیکنان، زمینه ای برای آشنایی بیشتر آنها با این بخش از میراث ادبی ایران فراهم آورد.
* آیا قصد دارید داستان های کهن ایرانی دیگری را هم به بازی تبدیل کنید؟
در کنار «هفت شهر»، دو بازی دیگر هم طراحی کردیم که هر دو از ادبیات کلاسیک ایران الهام گرفته است. یکی از آنها «هفت شهریار» نام دارد که با الهام از شهریاران کهن ایران، خصوصاً بخش اساطیری شاهنامه، طراحی شده است. بازی دیگر هم «هفت خان» نام دارد که بر مبنای داستان هفت خان رستم شکل گرفته است. مقرر است این سه بازی در قالب مجموعه ای با عنوان «سه گانه؛ هفت» معرفی شوند: «هفت شهر»، «هفت شهریار» و «هفت خان». وجه مشترک هر سه بازی، الهام گرفتن از ادبیات کلاسیک ایران و سعی برای تبدیل ظرفیتهای این آثار به یک تجربه مستقل در قالب بازی رومیزی است. برای من اهمیت دارد که این آثار صرفا به بازگویی یک داستان شناخته شده محدود نشوند، بلکه از دل آن داستان ها، ایده و مکانیزم مناسبی برای ایجاد یک بازی مستقل به وجود بیاید. فکر می کنم ادبیات ایران ظرفیت زیادی برای خلق چنین تجربه هایی دارد و دوست دارم این مجموعه بتواند بخشی از این ظرفیت را به مخاطبان امروزی معرفی نماید.
* به نظرتون بازیهای رومیزی چه ظرفیتی برای معرفی و زنده نگه داشتن ادبیات و داستان های کهن ایران در میان نسل امروز دارند؟
داستان های کهن ما همچنان ظرفیت زیادی برای برقراری ارتباط با مخاطبان امروزی دارند؛ اما نحوه ارایه آنها هم اهمیت زیادی دارد. ممکنست بخشی از مخاطبان امروز فرصت یا انگیزه کافی برای مطالعه آثار کلاسیک نداشته باشند، اما این مورد به مفهوم ازدست رفتن جذابیت خود این داستان ها نیست. بازی رومیزی، می تواند یکی از طریق های متفاوت برقراری ارتباط با این آثار باشد؛ چونکه مخاطب به جای آن که صرفا شنونده یا خواننده یک روایت باشد، درگیر تجربه ای تعاملی می شود و در جریان بازی تصمیم می گیرد، رقابت می کند و با دیگران ارتباط برقرار می کند. البته فکر نمی کنم بازی رومیزی لزوماً جایگزین شیوه های دیگر آشنایی با ادبیات شود یا همیشه تأثیرگذارتر از آنها باشد. هر رسانه ظرفیتهای خاص خودش را دارد. آن چه اهمیت دارد، اینست که بتوانیم از قالب های متنوعی همچون بازی برای زنده نگه داشتن این آثار و معرفی باردیگر آنها به نسل امروز استفاده نماییم.
* بازخورد بازیکنان از این بازی تا الان چه طور بوده است؟
یکی از بازخوردهایی که از چند نفر دریافت کردم، دشواری پیشرفت در بازی بوده است. منظور بیشتر اینست که بازیکن ممکنست برای رسیدن به شهر بعدی تلاش زیادی کند، اما باردیگر به شهر های قبلی بازگردد و بخشی از موفقیتهای خویش را از دست بدهد. بخشی از این دشواری برای من با ایده اصلی بازی ارتباط دارد. در داستان منطق الطیر هم سفر پرندگان برای رسیدن به سیمرغ مسیر آسانی نیست. پرندگان در طول این سفر با موانع و دشواری های زیادی رو به رو می شوند و خیلی از آنها هم از ادامه مسیر بازمی مانند. این سفر صرفا رسیدن به یک مقصد نیست، بلکه مسیری برای پالایش و رهایی از عیب هاست.
در طراحی «هفت شهر» هم مهم بود که بازیکن احساس کند دستاوردهایش همیشه پایدار نیستند و ممکنست چیزی را که برای به دست آوردنش تلاش نموده است، باردیگر از دست بدهد. بنابراین، دشواری پیشرفت و احتمال عقب گرد، تا حدی با نگاه به بازی و تجربه ای که قصد داشتم ایجاد کنم، ارتباط دارد. البته این مورد به مفهوم نادیده گرفتن بازخورد بازیکنان نیست. اگر در جریان بازی موقعیت هایی وجود داشته باشد که ادامه دادن را بیشتر از حد دشوار یا حتی ناممکن کند، طبیعتاً باید مورد بررسی قرار بگیرد. اما در مجموع، فکر می کنم باید بین دشواری که بخشی از تجربه موردنظر طراح است و مشکلی که مانع لذت بردن از بازی می شود، تفاوت قائل شد.
* به نظر شما سطح کیفی و جایگاه بازیهای رومیزی ایرانی درحال حاضر چطور است؟ آیا به نقطه مطلوبی در حوزه طراحی و تولید رسیدیم؟
بخشی از بازی هایی که در بازار ایران بیشتر مورد توجه قرار می گیرند، به شوخی های لحظه ای، شوخی های مبتذل یا موضوعات وایرال و ترندشده در فضای مجازی متکی هستند. طبیعتاً سرگرم کننده بودن یکی از کارکردهای اصلی بازی است و من هم با سرگرمی و شوخی در بازی مخالف نیستم. مساله اینست که احساس می کنم گاهی جنبه های دیگری که می توانند در تجربه بازی وجود داشته باشند، مانند تفکر، تأمل و درگیری ذهنی، کم رنگ می شوند.
در داستان منطق الطیر سفر پرندگان برای رسیدن به سیمرغ مسیر آسانی نیست. پرندگان در طول این سفر با موانع زیادی رو به رو می شوند و خیلی از آنها هم از ادامه مسیر بازمی مانند. این سفر صرفا رسیدن به یک مقصد نیست، بلکه مسیری برای پالایش و رهایی از عیب هاست. بدین سبب در طراحی «هفت شهر» هم مهم بود که بازیکن احساس کند دستاوردهایش همیشه پایدار نیستند و ممکنست چیزی را که برای به دست آوردنش تلاش نموده است، باردیگر از دست بدهداز طرف دیگر، بخش قابل توجهی از بازیهای موجود در بازار ایران، برگردان یا اقتباسی از بازیهای خارجی هستند. این بازیها می توانند باارزش باشند، اما به نظرم در کنار آنها باید به طراحی بازیهای اصیل ایرانی هم توجه بیشتری شود؛ بازی هایی که از ابتدا بر مبنای یک ایده مستقل و متناسب با ظرفیتهای فرهنگی و ادبی خودمان طراحی می شوند. چالش اینجاست که طراحی چنین بازی هایی به تنهایی کافی نیست.
این آثار برای دیده شدن و رسیدن به مخاطب، به حمایت ناشران، سرمایه گذاری و معرفی مناسب نیاز دارند. فکر می کنم اگر به این بخش توجه بیشتری شود، هم تنوع بازیهای ایرانی افزوده می شود و هم فرصت بیشتری برای طراحانی فراهم می شود که قصد دارند تجربه های جدیدی خلق کنند.
* چرا با وجود ظرفیت عظیم داستان های کهن و ادبیات کلاسیک ایران، تولید محصولات فرهنگی بر مبنای این آثار چندان رایج نیست؟ چرا طراحان بازی ما به سراغ ساخت این نوع بازیها نمی روند؟
نمی توان این مساله را صرفا به یک عامل نسبت داد. ما از نظر ادبیات، اسطوره ها و داستان های کهن، گنجینه خیلی بزرگی داریم؛ اما تبدیل این ظرفیت به یک محصول فرهنگی موفق، به چیزی فراتر از انتخاب یک داستان جذاب نیاز دارد. در عرصه بازیهای رومیزی، باید از دل یک روایت، تجربه ای طراحی شود که از نظر مکانیزم، تعامل و جذابیت هم برای بازیکن کارآمد باشد. بنابراین، آشنایی با ادبیات به تنهایی کافی نیست و در اینجا نقش طراح بازی اهمیت پیدا می کند.
در عین حال، فکر می کنم مساله بازار و پشتیبانی از تولید هم بسیار اهمیت دارد. وقتی بخش عمده توجه و سرمایه گذاری بسمت محصولاتی می رود که الگوی موفق و شناخته شده ای دارند، طبیعتاً برای پروژه های مستقل و تجربه های تازه، ریسک بیشتری وجود خواهد داشت. این مساله می تواند طراح را بسمت الگوبرداری از محصولات موجود سوق دهد؛ در صورتیکه طراحی یک بازی از پایه، به زمان، تجربه و آزمون وخطای زیادی نیاز دارد.
نکته دیگری که برای من اهمیت دارد، اینست که در بازار ایران، به نظرم جایگاه و اهمیت طراحی بازیهای اصیل و مستقل ایرانی به قدر لازم شناخته نشده است. منظورم این نیست که بازیهای ترجمه شده یا اقتباسی باارزش نیستند؛ مساله اینست که طراحی یک بازی مستقل، بدون اتکا بر مکانیزم و ساختار یک بازی خارجی مشخص، تلاش و مسیر متفاوتی دارد و شایسته توجه بیشتری است. فکر می کنم اگر طراحان، ناشران و سرمایه گذاران ارتباط مؤثرتری با یکدیگر داشته باشند و امکان آزمودن ایده های مستقل بیشتری فراهم گردد، می توانیم شاهد ایجاد بازی هایی باشیم که هم از نظر طراحی باارزش باشند و هم هویت فرهنگی مشخصی داشته باشند. اما متاسفانه چنین ارتباط مؤثری درحال حاضر وجود ندارد و در تعدادی موارد، پخش کنندگان بازیهای ایرانی را حتی بدون آن که مجالی برای معرفی و ارایه اثر فراهم نمایند، رد می کنند.
* امروزه با وجود این که بخشی از بازار بازی رومیزی ایران را بازیهای خارجی در اختیار گرفتند، به نظر شما بازی رومیزی های ایرانی از نظر طراحی، کیفیت تولید، قیمت و تنوع گیم پلی توان رقابت با نمونه های خارجی را دارند؟
بخشی از بازی هایی که در بازار ایران بیشتر مورد توجه قرار می گیرند، به شوخی های لحظه ای، شوخی های مبتذل یا موضوعات وایرال و ترندشده در فضای مجازی متکی هستند. احساس می کنم گاهی جنبه های دیگری که می توانند در تجربه بازی وجود داشته باشند، مانند تفکر، تأمل و درگیری ذهنی، کم رنگ می شوند
از نظر طراحی، من فکر می کنم طراح ایرانی می تواند ایده هایی خلق کند که از نظر جذابیت و عمق تجربه، قابلیت رقابت با نمونه های خارجی را داشته باشند. حتی موضوعات و روایتهای بومی ما می توانند مجالی برای خلق تجربه هایی فراهم نمایند که در بازیهای دیگر کمتر دیده می شوند. البته ایرانی بودن مبحث به تنهایی تضمین کننده کیفیت نیست؛ بالاخره، بازی باید از نظر مکانیزم و تجربه بازیکن هم موفق باشد.
در بخش تولید و قیمت، شرایط اقتصادی و هزینه های تولید می توانند چالش های جدی ایجاد کنند. از سوی دیگر، مخاطب هم حق دارد انتظار داشته باشد محصولی که خریداری می کند، از نظر کیفیت اجزا و تجربه بازی، متناسب با هزینه ای باشد که برای آن پرداخت کرده است. با این وجود، فکر می کنم برای ارزیابی توان رقابت بازیهای ایرانی، باید به نکته مهم دیگری هم توجه کنیم: رقابت فقط بر سر کیفیت محصول نیست، بلکه بر سر دیده شدن محصول هم هست. ممکنست یک بازی ایده و طراحی خوبی داشته باشد، اما اگر به درستی معرفی نشود یا فرصت کافی برای رسیدن به مخاطب پیدا نکند، امکان رقابت مؤثر با محصولات شناخته شده را نخواهد داشت.
به همین دلیل، به نظرم در کنار پیشرفت کیفیت طراحی و تولید، باید برای معرفی و پشتیبانی از بازیهای مستقل ایرانی هم برنامه ریزی جدی تری وجود داشته باشد. اگر چنین فرصتی فراهم گردد، بازیهای ایرانی می توانند نه تنها در بازار داخلی، بلکه در طولانی مدت در بازارهای گسترده تر هم حرفی برای گفتن داشته باشند.
بطور خلاصه بازی دیگر هم هفت خان نام دارد که بر اساس داستان هفت خان رستم شکل گرفته است. قرار است این سه بازی در چارچوب مجموعه ای با عنوان سه گانه؛ هفت معرفی شوند: هفت شهر، هفت شهریار و هفت خان. با این حال، فکر می کنم برای ارزیابی توان رقابت بازی های ایرانی، باید به نکته مهم دیگری هم توجه کنیم: رقابت فقط بر سر کیفیت محصول نیست، بلکه بر سر دیده شدن محصول هم هست.
منبع: dastohonar.ir
این مطلب دست و هنر مورد پسنده؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب دست و هنر مرتبط
نظرات کاربران دست و هنر در مورد این مطلب